Vần S

Người mới xuất gia, tuổi nhỏ hoặc chưa thọ giới cụ túc, giữ mười giới.

Mười điều răn mà người nam mới vào chùa tập sự xuất gia phải gìn giữ, làm bước chuẩn bị trước khi thọ giới tỳ kheo đầy đủ.

Người tu hành từ bỏ đời sống thế tục, sống đời thanh bần để cầu giải thoát.

Mười điều giới mà người mới xuất gia (sa-di) thọ trì, mở rộng từ năm giới căn bản của người tại gia.

Khuyến khích, thúc đẩy nhau tinh tấn tu hành.

Đại sư Phật giáo Tây Tạng thế kỷ 13, học giả uyên bác của phái Sakya và là một trong Ngũ tổ Sakya.

Nhận ra, ăn năn lỗi lầm đã làm và quyết tâm không tái phạm; làm tâm nhẹ và trong sạch.

Nghi thức sám hối bằng cách lễ lạy danh hiệu nhiều vị Phật để tiêu trừ tội chướng.

Nghi thức sám hối tội theo pháp yết-ma, thực hiện trước Tăng chúng để phục hồi giới thanh tịnh.

Bài văn dùng để tụng đọc trong nghi lễ, qua đó người tu bày tỏ lòng ăn năn lỗi lầm và phát nguyện sửa đổi.

Khoảnh khắc cực kỳ ngắn ngủi — đơn vị thời gian nhỏ nhất; trong từng sát-na, mọi thứ đều sinh ra rồi mất đi.

Học thuyết cho rằng mọi pháp hữu vi sinh ra rồi hoại diệt ngay trong từng khoảnh khắc cực ngắn (sát-na).

Trạng thái định tập trung trong từng sát-na sinh diệt nối nhau, làm nền tảng cho thiền quán minh sát theo dõi các pháp đang khởi.

Yếu tố vật chất, thân thể và mọi đối tượng có hình tướng; uẩn thứ nhất trong ngũ uẩn.

Tầng trời cao nhất của Sắc giới, đỉnh của Ngũ Tịnh Cư, nơi các bậc Bất hoàn an trú trước khi nhập Niết-bàn.

Cõi của chư thiên đạt thiền định, còn hình sắc vi tế nhưng đã lìa dục.

Nhóm các pháp thuộc về vật chất và hiện tượng có hình tướng, đối lập với nhóm pháp thuộc tâm trong cách phân loại của Phật học.

Cách nói quen thuộc diễn tả rằng mọi sự vật vừa hiện hữu vừa không có thật thể cố định, rút ra từ tinh thần Bát-nhã.

Câu cốt lõi của Tâm Kinh: cái có hình tướng (sắc) và tánh không vốn không tách rời — hai mặt của cùng một thực tại.

Sự giận dữ, ghét bỏ, chống đối — muốn xua đẩy điều mình không ưa.

Sự mê mờ, thiếu hiểu biết, không thấy rõ sự thật; gốc của tham và sân.

Tật xấu trong tâm: nịnh nọt, quanh co dối trá để che giấu lỗi lầm và lấy lòng người khác.

Quan niệm xem cuộc sống chỉ là nơi gửi tạm, còn cái chết là sự trở về, giúp con người bớt sợ hãi và bình thản trước vô thường.

Bốn chặng khổ cơ bản ai cũng đi qua: được sinh ra, già đi, đau ốm và chết. Đây là sự thật về thân phận con người mà đạo Phật mời ta nhìn thẳng.

Dùng sự tỉnh thức và trí tuệ để nhìn vào bên trong tâm mình, nhận diện rõ các trạng thái và phiền não.

Hình tượng hai con nai chầu hai bên một bánh xe Pháp. Đây là biểu tượng gợi nhớ vườn Lộc Uyển, nơi Đức Phật giảng bài pháp đầu tiên.

Phép đếm hơi thở để nhiếp tâm — đếm từ một đến mười theo hơi thở vào ra rồi lặp lại.

Phép quán đếm hơi thở để gom tâm lại, đối trị tình trạng tâm lăng xăng tán loạn.

Một cách nói nhẹ nhàng về kiếp người: sống chỉ là tạm trú, chết là trở về chốn cũ.

Dòng sông gần Bồ Đề Đạo Tràng nơi Đức Phật tắm gội và thọ bát cháo sữa trước đêm thành đạo.

Phần cảnh tướng do thức biến hiện ra, đối lại với phần thức làm chủ thể biến hiện.

Buổi thuyết pháp mở đầu sự nghiệp hoằng hóa của Đức Phật, đánh dấu lần đầu giáo pháp được truyền ra thế gian.

Đối tượng mà tâm bám vào để nhận biết hoặc để an trú trong khi hành thiền.

Tầng thiền định đầu tiên trong bốn tầng thiền sắc giới, còn tầm và tứ, đầy hỷ lạc.

Loại chướng ngại do bám chấp vào các pháp, làm che lấp trí tuệ thấy biết chân lý và cản trở việc thành Phật.

Hình ảnh thô của đề mục thiền mà hành giả nắm bắt được trong giai đoạn đầu khi mới chú tâm.

Cổng chính dẫn vào chùa; cũng được dùng để chỉ chung một ngôi chùa hoặc một tông phái, dòng thiền.

Loài vật — một trong sáu cảnh giới luân hồi. Đời sống bị chi phối bởi bản năng và si mê, do nghiệp si chiêu cảm.

Cảnh giới của muôn vật muôn việc sai khác, tầng quán chiếu cơ bản nhất về thế giới hiện tượng trong giáo lý Hoa Nghiêm.

Cảnh giới cao nhất trong giáo lý Hoa Nghiêm: mọi sự vật hiện tượng đều dung thông, hòa nhập vào nhau không ngăn ngại. Một là tất cả, tất cả là một.