Vần M
33 thuật ngữ bắt đầu bằng chữ M. Về trang từ điển để tìm nhanh toàn bộ.
- Ma Ha Ba Xà Ba Đề Mahāpajāpatī Gotamī · Mahāprajāpatī Gautamī
Người dì đã nuôi dưỡng Đức Phật từ nhỏ và về sau trở thành vị nữ tu đầu tiên trong lịch sử Phật giáo.
- Ma Ha Nam Mahānāma · Mahānāman
Một trong năm vị tu sĩ đầu tiên nghe Đức Phật giảng pháp và sớm chứng quả, thuộc nhóm bạn đồng tu thuở Ngài còn khổ hạnh.
- Ma Kiệt Đà Magadha · Magadha
Một vương quốc lớn và hùng mạnh ở miền bắc Ấn Độ thời Đức Phật, gắn liền với nhiều sự kiện quan trọng của Phật giáo buổi đầu.
- Mã Minh Bồ Tát Aśvaghoṣa
Một luận sư và thi sĩ lớn của Phật giáo Ấn Độ, được xem là tác giả nhiều tác phẩm nền tảng của Đại thừa.
- Mã Thắng Assaji · Aśvajit
Một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Đức Phật, người đã cảm hóa Xá Lợi Phất chỉ bằng một bài kệ ngắn về duyên khởi.
- Mã Tổ Đạo Nhất
Thiền sư Trung Hoa đời Đường, nổi tiếng với chủ trương 'tâm này chính là Phật' và lối dạy thiền sống động.
- Ma vương Māra · Māra
Thiên ma Ba-tuần, biểu tượng cho thế lực ngăn cản giải thoát, từng quấy phá khi Đức Phật sắp thành đạo.
- Ma-hầu-la-già Mahoraga · Mahoraga
Loài thần mình rắn lớn, một trong tám bộ chúng phi nhân hộ trì và cùng nghe Phật thuyết pháp.
- Mạn đà la maṇḍala
Đồ hình thiêng biểu trưng vũ trụ và cảnh giới giác ngộ, dùng để quán tưởng trong Mật tông.
- Mãn Giác
Thiền sư đời Lý thuộc dòng Vô Ngôn Thông, để lại bài kệ thị tịch nổi tiếng với câu thơ về cành mai trước sân.
- Mạn y
Loại y năm điều liền mảnh, không có các vạch ngang phân ô, thường mặc khi lao tác hoặc dành cho người mới thọ giới. Một trong các loại pháp y của người xuất gia.
- Marpa
Vị đạo sư cư sĩ Tây Tạng đã nhiều lần sang Ấn Độ cầu pháp, mắt xích quan trọng trong dòng truyền thừa Mật tông.
- Mạt na thức manas
Thức thứ bảy, nguồn gốc của ý niệm chấp ngã, luôn bám vào a lại da thức cho là "tôi".
- Mạt pháp
Thời kỳ giáo pháp suy vi, người tu khó chứng ngộ; theo quan niệm chia ba thời chánh - tượng - mạt.
- Mặc chiếu
Một lối thiền của tông Tào Động, lấy sự lặng lẽ ngồi yên làm cốt. Trong cái tĩnh lặng đó, tự tánh sáng suốt tự nhiên hiển lộ.
- Mặc chiếu thiền
Pháp thiền lặng lẽ chiếu soi, để tâm tịch tịnh sáng tỏ mà không bám một đề mục, đặc trưng tông Tào Động.
- Mật chú Mantra
Những câu chú thường ngắn gọn, được trì tụng trong truyền thống Mật giáo nhằm gắn kết thân, lời và ý của hành giả với chư Phật, Bồ Tát.
- Mật Lặc Nhật Ba Milarepa
Đại hành giả Tây Tạng, từ một người từng tạo nghiệp ác trở thành bậc chứng ngộ qua khổ luyện.
- Mật tông
Tông phái tu tập qua chân ngôn (chú), thủ ấn và quán tưởng, dưới sự truyền dạy của thầy.
- Mê tín
Tin mù quáng vào những điều không phù hợp Chánh pháp và nhân quả.
- Minh Đăng Quang
Vị tổ sư đã khai mở một hệ phái Phật giáo bản địa độc đáo của Việt Nam giữa thế kỷ 20.
- Minh sát vipassanā · vipaśyanā
Cách thực hành quán sát trực tiếp thân tâm để thấy rõ bản chất thật của mọi hiện tượng.
- Minh sát tuệ vipassanā-ñāṇa
Trí tuệ phát sinh từ thiền quán, soi thấy bản chất thật của thân tâm và mọi hiện tượng.
- Minh tâm kiến tánh
Làm sáng tỏ tâm mình và thấy được bản tánh — cốt tủy chứng ngộ của Thiền tông.
- Mõ
Pháp khí bằng gỗ, thường chạm hình cá, được gõ để giữ nhịp đều đặn trong lúc tụng kinh, niệm Phật.
- Mõ gia trì
Cái mõ nhỏ cầm tay dùng giữ nhịp trong các thời tụng niệm.
- Mông Sơn thí thực
Một nghi thức bố thí thức ăn cho các cô hồn, thường được tụng vào buổi chiều ở nhiều chùa.
- Một niệm khởi
Khoảnh khắc một ý nghĩ vừa nảy lên trong đầu. Đây là thời điểm quý để kịp nhận ra và làm chủ tâm mình.
- Mũ Quan Âm
Khăn trùm đầu có hình tượng hoặc danh hiệu Bồ-tát Quán Âm, thường được Phật tử nữ đội khi lễ bái.
- Mũ Tỳ Lư
Loại mũ có năm cánh tượng trưng Ngũ Phật, được đội khi hành lễ Mật tông hoặc trai đàn chẩn tế, mang tên Phật Tỳ Lô Giá Na.
- Mục Kiền Liên Moggallāna · Maudgalyāyana
Một trong những đại đệ tử của Đức Phật, được tôn là bậc thần thông số một. Tên tuổi ông gắn liền với câu chuyện cứu mẹ và ngày lễ Vu Lan báo hiếu.
- Mười sáu tuệ minh sát soḷasañāṇa
Mười sáu tầng tuệ giác lần lượt phát sinh trên con đường thiền quán minh sát.
- Mười tùy niệm dasa anussati
Mười đề mục niệm tưởng giúp lắng tâm, an định và nuôi dưỡng thiện pháp.