Cụm chủ đề
Đệ tử Đức Phật
Mười đại đệ tử, chư ni, cư sĩ và các vị vua hộ pháp thời Phật.
kham-pha:de-tu-phat
· 29 bài
Bài trụ cột
Vệ tinh (đào sâu lát cắt)
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 11 phút Angulimala: từ kẻ sát nhân đến thánh tăng Angulimala là một tên cướp khét tiếng thời Đức Phật, từng giết nhiều người và đeo xâu ngón tay nạn nhân. Sau khi gặp Đức Phật, ông xuất gia, tu tập tinh tấn và chứng quả A-la-hán, trở thành biểu tượng sống động cho khả năng chuyển hóa và sức mạnh của lòng từ.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Công chúa Da-du-đà-la Da-du-đà-la (Yasodharā) là vợ của thái tử Tất-đạt-đa trước khi Ngài xuất gia và là mẹ của La-hầu-la. Theo truyền thống, sau này bà xuất gia làm tỳ-kheo-ni, tu tập tinh tấn và được ghi nhận chứng quả A-la-hán.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Cư sĩ Duy-ma-cật Cư sĩ Duy-ma-cật (Vimalakīrti) là hình mẫu người tại gia giác ngộ trong kinh Đại thừa: sống giữa đời, có gia đình và tài sản, nhưng tâm không nhiễm, thâm đạt tánh không và pháp môn bất nhị. Ngài là biểu tượng cho con đường tu giữa thế gian.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Đế Thích (Thích Đề Hoàn Nhân) là ai? Đế Thích, tên đầy đủ Hán-Việt là Thích Đề Hoàn Nhân, tiếng Pāli là Sakka, là vua của cõi trời Đao Lợi (Tāvatiṃsa) thuộc dục giới. Trong kinh điển, ngài hiện ra nhiều lần để hỏi đạo và hộ trì Đức Phật cùng Phật pháp. Dù là vua chư thiên có phước lớn, Đế Thích vẫn là chúng sinh còn trong luân hồi, chưa giải thoát.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 11 phút Khema: trí tuệ đệ nhất (Ni) Khema (Khemā) là vị tỳ-kheo-ni được Đức Phật tôn xưng là trí tuệ đệ nhất trong hàng ni chúng. Theo truyền thống Pali, bà vốn là hoàng hậu của vua Bình-sa (Bimbisāra), từ bỏ sắc đẹp và quyền quý để xuất gia, trở thành bậc A-la-hán nổi tiếng biện tài và trí tuệ thâm sâu.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Liên Hoa Sắc: thần thông đệ nhất (Ni) Liên Hoa Sắc (Uppalavaṇṇā) là vị tỳ-kheo-ni được Đức Phật tôn xưng "thần thông đệ nhất" trong hàng đệ tử nữ — sánh với Tôn giả Mục-kiền-liên bên chư tăng. Theo truyền thống Nguyên thủy, bà là một trong hai vị ni thượng thủ, biểu tượng cho năng lực thiền định và sự bình đẳng trên đường giải thoát.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Ma-ha-ca-diếp: hạnh đầu đà đệ nhất và sơ tổ Thiền tông Ma-ha-ca-diếp (Mahākāśyapa) là một đại đệ tử của Đức Phật, được tôn là 'Đầu đà đệ nhất' nhờ đời sống khổ hạnh giản dị. Theo truyền thống Thiền tông, ngài là sơ tổ qua điển tích 'niêm hoa vi tiếu', và là người chủ trì cuộc kết tập kinh điển lần thứ nhất sau khi Phật nhập diệt.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 9 phút Phạm Thiên (Brahmā) trong Phật giáo là ai? Phạm Thiên (Brahmā) là một vị trời ở cõi sắc giới trong vũ trụ quan Phật giáo. Theo kinh điển, chính Phạm Thiên Sahampati đã thỉnh cầu Đức Phật chuyển pháp luân sau khi ngài giác ngộ. Tuy có phước báu và tuổi thọ rất dài, Phạm Thiên vẫn là chúng sinh còn trong luân hồi, chưa giải thoát — không phải đấng sáng tạo tối cao như trong một số tôn giáo khác.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 11 phút Phụ nữ trong Phật giáo: vai trò và lịch sử Ngay từ thời Đức Phật, phụ nữ đã có vị trí quan trọng trong Phật giáo. Bà Mahāpajāpatī Gotamī trở thành tỳ-kheo-ni đầu tiên, mở ra Ni đoàn. Đức Phật dạy rằng cả nam và nữ đều có thể chứng các quả vị giải thoát. Bên cạnh đó, một số quy định như Bát kính pháp và bối cảnh xã hội Ấn Độ cổ vẫn đang được giới học giả hiện đại thảo luận.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 9 phút Sư bà Diệu Không Sư bà Diệu Không (1905–1997), thế danh Hồ Thị Hạnh, là một ni trưởng tiêu biểu của Phật giáo Việt Nam thế kỷ 20. Xuất thân danh gia ở Huế, bà xuất gia muộn rồi dành cả đời cho giáo dục ni giới, từ thiện, dịch thuật kinh sách và công cuộc chấn hưng Phật giáo.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Tôn giả A-na-luật: thiên nhãn đệ nhất A-na-luật (Aniruddha) là một trong mười đại đệ tử của Đức Phật, được tôn xưng 'thiên nhãn đệ nhất' nhờ năng lực thấy biết phi thường sau khi mù lòa. Ngài là tấm gương về tinh tấn, kham nhẫn và nỗ lực biến nghịch cảnh thành đường tu.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Tôn giả A-nan là ai? Đa văn đệ nhất A-nan (Ānanda) là em họ và thị giả thân cận nhất của Đức Phật trong hơn hai mươi lăm năm. Ngài nổi tiếng nhờ trí nhớ phi thường nên được tôn xưng "Đa văn đệ nhất", và chính nhờ ngài tụng lại lời Phật mà phần lớn Kinh tạng được kết tập, lưu truyền đến ngày nay.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Tôn giả Ca-chiên-diên: luận nghị đệ nhất Ca-chiên-diên (Mahā-kaccāna) là một trong mười đại đệ tử của Đức Phật, được tôn xưng là bậc luận nghị đệ nhất nhờ tài khai triển lời dạy ngắn gọn thành nghĩa lý rộng rãi, chính xác. Ngài giỏi giảng giải, hoằng pháp nơi xa và làm cầu nối giữa giáo pháp với người chưa hiểu.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 12 phút Tôn giả Đại Ca-diếp và khởi nguồn Thiền tông Đại Ca-diếp (Mahākāśyapa) là vị đại đệ tử nổi tiếng hạnh đầu-đà bậc nhất, người chủ trì kỳ kết tập kinh điển lần thứ nhất. Theo truyền thống Thiền tông, ngài là sơ tổ Tây Thiên, được Đức Phật phó chúc tâm ấn qua giai thoại "niêm hoa vi tiếu".
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Tôn giả Kiều-trần-như: đệ tử đầu tiên Kiều-trần-như (Aññā Koṇḍañña) là một trong năm anh em Kiều-trần-như tu khổ hạnh, người đầu tiên giác ngộ khi nghe bài pháp đầu tiên của Đức Phật tại Vườn Nai. Ngài trở thành vị Tỳ-kheo đầu tiên, đánh dấu sự ra đời của Tăng đoàn.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Tôn giả Mục-kiền-liên và nguồn gốc lễ Vu Lan Mục-kiền-liên (Maudgalyāyana) là một trong hai đại đệ tử của Đức Phật, được tôn là "Thần thông đệ nhất". Theo Kinh Vu Lan Bồn, vì cứu mẹ khỏi cảnh khổ, ngài nương sức chú nguyện của chư Tăng sau mùa an cư — nguồn cội của lễ Vu Lan báo hiếu.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Tôn giả Nan-đà Nan-đà (Nanda) là em cùng cha khác mẹ của Đức Phật, từ bỏ đời sống vương giả và hôn nhân để xuất gia. Theo truyền thống, ngài được tôn là bậc đệ nhất về thu thúc các căn, biểu trưng cho hành trình chuyển hóa dục vọng thành định tĩnh và giải thoát.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Tôn giả Phú-lâu-na: thuyết pháp đệ nhất Phú-lâu-na (Puṇṇa Mantāniputta) là một trong mười đại đệ tử của Đức Phật, được tôn xưng thuyết pháp đệ nhất nhờ tài giảng giải sắc bén, hợp căn cơ người nghe. Theo truyền thống, ngài còn nổi tiếng vì lòng kiên nhẫn phi thường khi tự nguyện đi hoằng pháp ở vùng dân hung dữ.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 11 phút Tôn giả Tu-bồ-đề: giải Không đệ nhất Tu-bồ-đề (Subhūti) là một trong mười đại đệ tử của Đức Phật, được tôn xưng là bậc thấu hiểu tánh Không sâu sắc nhất và sống hạnh vô tránh (không tranh cãi). Trong truyền thống Đại thừa, ngài còn là nhân vật đối thoại chính trong nhiều kinh Bát-nhã.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Tôn giả Ưu-ba-li: trì giới đệ nhất Ưu-ba-li (Upāli) vốn là người thợ cạo tóc cho hoàng tộc dòng Thích-ca, sau xuất gia và được Đức Phật khen là bậc trì giới (thông luật) đệ nhất. Tại kỳ kết tập kinh điển lần thứ nhất, ngài là người trùng tuyên toàn bộ Luật tạng, đặt nền móng cho giới luật Phật giáo về sau.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 11 phút Tôn giả Xá-lợi-phất: trí tuệ đệ nhất Xá-lợi-phất (Sāriputta) là một trong hai vị đại đệ tử thượng thủ của Đức Phật, được tôn xưng "Trí tuệ đệ nhất". Ngài nổi tiếng nhờ trí tuệ phân tích sâu sắc, tài thuyết giảng và A-tì-đàm, được xem như người "chuyển bánh xe Pháp" thứ hai sau Phật trong tăng đoàn nguyên thủy.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 9 phút Trưởng giả Cấp Cô Độc (Anāthapiṇḍika) Cấp Cô Độc (Anāthapiṇḍika) là một thương gia giàu có ở thành Sāvatthī, đệ tử cư sĩ hộ pháp nổi bật bậc nhất thời Đức Phật. Ông mua khu vườn của thái tử Jeta để dựng tịnh xá Kỳ Viên (Jetavana), nơi Đức Phật an cư nhiều mùa và thuyết nhiều bài kinh quan trọng.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 9 phút Visākhā: nữ đại thí chủ Visākhā (Migāramātā) là nữ cư sĩ tại gia nổi bật bậc nhất thời Đức Phật, được Tăng Chi Bộ nêu là vị nữ thí chủ hàng đầu. Bà cúng dường tu viện Đông Viên (Pubbārāma) tại Sāvatthī và xin Phật cho tám đặc ân hộ trì Tăng đoàn, trở thành mẫu mực của hộ pháp tại gia.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Vua A-xà-thế (Ajātasattu) A-xà-thế (Ajātasattu) là vua nước Ma-kiệt-đà thời Đức Phật, người đã giết cha là vua Tần-bà-sa-la để cướp ngôi. Theo truyền thống, về sau ông ăn năn, quy y Đức Phật, sám hối trọng tội và trở thành một hộ pháp của Tăng đoàn.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Vua Ba-tư-nặc Vua Ba-tư-nặc (Pasenadi) là quốc vương nước Kiêu-tát-la thời Đức Phật, một trong những vị hộ pháp tại gia quan trọng nhất. Ông nổi tiếng qua nhiều cuộc đối thoại với Phật trong kinh tạng Nikāya, thể hiện hành trình từ một vị vua nhiều phiền não đến người cư sĩ thâm tín Tam Bảo.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Vua Tần-bà-sa-la Tần-bà-sa-la (Bimbisāra) là vua nước Ma-kiệt-đà thời Đức Phật, một trong những vị hộ pháp đầu tiên và quan trọng nhất. Theo truyền thống, ông quy y Tam Bảo, cúng dường tinh xá Trúc Lâm, và cuối đời bị con trai A-xà-thế giam cầm.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Xá lợi Phật là gì? Di cốt Đức Phật dưới góc nhìn lịch sử — văn hoá Xá lợi (Pāli: sarīra) là phần di thể còn lại sau khi trà-tỳ nhục thân Đức Phật và các bậc tu hành, được tôn thờ như biểu tượng nhắc nhớ về bậc giác ngộ. Về mặt lịch sử, xá lợi gắn với tục phân chia, xây tháp và hành hương; về tu học, giá trị nằm ở lòng kính tin và noi gương, không ở quyền năng linh thiêng.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 9 phút Y sĩ Kỳ-bà (Jīvaka) Kỳ-bà (Jīvaka Komārabhacca) là vị danh y thời Đức Phật, ngự y của vua Bimbisāra nước Magadha. Ông nổi tiếng về y thuật, từng nhiều lần chữa bệnh cho Đức Phật và Tăng đoàn, dâng cúng vườn xoài Jīvakambavana làm trú xứ, và là cư sĩ hộ pháp gắn với y học, từ bi.