Cụm chủ đề
Thiền tông
Dòng Thiền từ Bồ-đề-đạt-ma tới Lục Tổ và các thiền phái.
kham-pha:thien-tong
· 15 bài
Bài trụ cột
Vệ tinh (đào sâu lát cắt)
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 12 phút Bách Trượng Hoài Hải và thanh quy Bách Trượng Hoài Hải (khoảng 749–814) là Thiền sư Trung Hoa thời Đường, học trò của Mã Tổ Đạo Nhất. Ngài được truyền thống ghi nhận là người định hình nếp sống tự lao động trong thiền viện qua bộ Bách Trượng thanh quy, với châm ngôn quen thuộc: một ngày không làm, một ngày không ăn.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 11 phút Bồ-đề-đạt-ma và Thiền tông Đông Độ Bồ-đề-đạt-ma (Bodhidharma) được truyền thống Thiền tông tôn là Tổ thứ hai mươi tám của dòng Thiền Ấn Độ và là Sơ tổ Thiền tông Trung Hoa. Ngài gắn với tinh thần "truyền riêng ngoài giáo, trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật", đặt nền cho dòng Thiền Đông Độ về sau.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 11 phút Lâm Tế Nghĩa Huyền Lâm Tế Nghĩa Huyền (mất khoảng năm 866, theo truyền thống) là Thiền sư đời Đường, khai tổ tông Lâm Tế — dòng Thiền lớn nhất Đông Á. Ngài nổi tiếng với tiếng hét và lối dạy phá chấp quyết liệt, được ghi trong Lâm Tế Lục.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Lục Tổ Huệ Năng và Pháp Bảo Đàn Kinh Huệ Năng (638–713, theo truyền thống) là vị Tổ thứ sáu của Thiền tông Trung Hoa, người nối pháp từ Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn. Lời giảng của ngài được ghi lại trong Pháp Bảo Đàn Kinh, nhấn mạnh kiến tánh thành Phật, định tuệ một thể và sự tu ngay trong đời thường.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Mã Tổ Đạo Nhất Mã Tổ Đạo Nhất (khoảng 709–788) là thiền sư đời Đường, nối pháp Nam Nhạc Hoài Nhượng, thuộc dòng Lục Tổ Huệ Năng. Ngài nổi tiếng với 'tức tâm tức Phật' và lối dạy bằng quát, đánh, câu hỏi bất ngờ, khai sinh dòng Hồng Châu và ảnh hưởng sâu rộng tới Thiền tông Đông Á.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 11 phút Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn Hoằng Nhẫn (theo truyền thống 601–674) là vị Tổ thứ năm của Thiền tông Trung Hoa, người nối pháp từ Tứ Tổ Đạo Tín và truyền y bát cho Lục Tổ Huệ Năng. Ngài lập đạo tràng Đông Sơn, quy tụ đông đảo học chúng, đặt nền cho dòng Thiền hưng thịnh đời sau.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 11 phút Nhị Tổ Huệ Khả Huệ Khả (487–593, theo truyền thống) là đệ tử nối pháp của Bồ-đề-đạt-ma và được tôn là Nhị tổ Thiền tông Trung Hoa. Ngài gắn với giai thoại "chặt tay cầu pháp" và bài pháp "an tâm", nối dòng truyền thừa Thiền Đông Độ tới các Tổ kế tiếp.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Nichiren (Nhật Liên) là ai? Nichiren (Nhật Liên, 1222–1282) là một vị tổ sư Phật giáo Nhật Bản thế kỷ 13. Ngài đề cao Kinh Pháp Hoa như giáo lý tối thượng và khởi xướng pháp tu trì niệm câu 'Nam-myoho-renge-kyo' (Nam-mô Diệu Pháp Liên Hoa Kinh). Từ giáo huấn của ngài hình thành nhiều dòng phái Phật giáo Nhật Bản, có ảnh hưởng đến ngày nay.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Tam Tổ Tăng Xán và Tín Tâm Minh Tăng Xán (mất khoảng năm 606) được truyền thống Thiền tông tôn là Tổ thứ ba, nối pháp Nhị Tổ Huệ Khả. Ngài gắn liền với bài Tín Tâm Minh — áng văn vần nổi tiếng dạy buông tâm phân biệt yêu ghét để trở về tâm bất nhị, tự tại.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 11 phút Thiền phái Lâm Tế ở Việt Nam Thiền phái Lâm Tế là một dòng thiền Trung Hoa do thiền sư Lâm Tế Nghĩa Huyền khởi xướng, truyền vào Việt Nam từ khoảng thế kỷ 13–17 qua nhiều thế hệ tổ sư. Đặc trưng là phương pháp trực chỉ, dùng tiếng hét, công án và thoại đầu để đánh thức bản tâm, về sau hoà quyện với Tịnh Độ trong nếp tu Việt.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 12 phút Thiền phái Tào Động ở Việt Nam Thiền phái Tào Động là một dòng thiền có gốc từ Trung Hoa, truyền vào Việt Nam khoảng thế kỷ 17 ở cả Đàng Ngoài và Đàng Trong. Đặc trưng là pháp tu mặc chiếu — lặng lẽ soi sáng, ngồi thiền trong tỉnh giác — về sau dung hợp với Tịnh Độ trong nếp tu của người Việt.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 11 phút Thiên Thai tông Thiên Thai tông là một tông phái Phật giáo Đại thừa hình thành ở Trung Hoa thế kỷ VI, lấy Kinh Pháp Hoa làm trung tâm. Tông này nổi tiếng với học thuyết "phán giáo" sắp xếp toàn bộ kinh điển, giáo lý "nhất niệm tam thiên" và pháp môn "chỉ – quán" làm con đường tu tập.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 9 phút Triệu Châu Tùng Niệm Triệu Châu Tùng Niệm (theo truyền thống khoảng 778–897) là một thiền sư Trung Hoa nổi danh đời Đường, thuộc dòng Nam Tông. Sư được nhớ qua các công án như 'Vô', 'Uống trà đi' và 'Tùng tử', với phong cách dạy nhẹ nhàng mà sắc bén, ảnh hưởng sâu tới Thiền tông Đông Á.
- Vệ tinh 🏯 Khám phá ⏱ 10 phút Tứ Tổ Đạo Tín Đạo Tín (khoảng 580–651) là vị Tổ thứ tư của Thiền tông Trung Hoa, người đầu tiên quy tụ tăng chúng định cư tu tập tại Hoàng Mai, gắn thiền với lao tác và đời sống tự nuôi. Ngài đặt nền móng cho dòng thiền truyền tới Ngũ Tổ và Lục Tổ.