Cụm chủ đề
Ngũ uẩn
Sắc – thọ – tưởng – hành – thức: bản đồ thân–tâm và cửa vào vô ngã.
giao-ly:ngu-uan
· 7 bài
Bài trụ cột
Vệ tinh (đào sâu lát cắt)
- Vệ tinh 📜 Giáo lý ⏱ 10 phút A-lại-da thức là gì? A-lại-da thức (ālaya-vijñāna) là 'thức tàng trữ' — tầng tâm thức sâu nhất trong Duy thức học Đại thừa, nơi cất giữ mọi 'chủng tử' (hạt giống nghiệp) từ hành động quá khứ. Nó vận hành như dòng chảy tiềm thức nối kết các đời, làm nền cho luân hồi mà không phải một linh hồn thường hằng.
- Vệ tinh 📜 Giáo lý ⏱ 12 phút Lục căn là gì? Sáu cửa của tâm và chiếc điện thoại trong túi bạn Lục căn là sáu giác quan làm cửa ngõ tiếp xúc với thế giới: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý. Mọi kinh nghiệm — dễ chịu hay khó chịu — đều đi vào qua sáu cửa này. Đức Phật dạy phòng hộ các căn (indriya-saṃvara): không phải bịt cửa lại, mà biết mình đang mở cửa nào, cho cái gì đi vào và với thái độ nào.
- Vệ tinh 📜 Giáo lý ⏱ 10 phút Ngũ uẩn và vô ngã: phân tích chi tiết Ngũ uẩn (sắc, thọ, tưởng, hành, thức) là năm nhóm yếu tố cấu thành kinh nghiệm về một con người. Đức Phật phân tích từng uẩn để cho thấy không uẩn nào là một 'cái tôi' thường hằng, độc lập — đó chính là nền tảng giáo lý vô ngã (anattā).
- Vệ tinh 📜 Giáo lý ⏱ 11 phút Sắc tức thị không nghĩa là gì? "Sắc tức thị không" (rūpaṃ śūnyatā) là câu cốt lõi của Bát Nhã Tâm Kinh, nghĩa là hình sắc — vật chất — chính là Không. Không ở đây không phải hư vô, mà là không tự tánh: sắc khởi sinh tùy duyên, không có lõi độc lập cố định nào.
- Vệ tinh 📜 Giáo lý ⏱ 10 phút Tám thức trong Duy thức học (nhập môn) Tám thức (aṣṭa-vijñāna) là cách Duy thức học phân tích dòng tâm thành tám lớp: năm thức giác quan, ý thức (thức thứ sáu), mạt-na thức (thức thứ bảy, chấp ngã ngầm) và a-lại-da thức (thức thứ tám, kho chứa chủng tử). Đây là mô hình giải thích vì sao tâm tương tục mà vẫn vô ngã.
- Vệ tinh 📜 Giáo lý ⏱ 10 phút Thập nhị xứ và thập bát giới (nhập môn) Thập nhị xứ là mười hai cửa của kinh nghiệm: sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) và sáu trần (sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp). Thêm sáu thức sinh ra khi căn gặp trần thì thành thập bát giới — mười tám yếu tố phân tích trọn vẹn một niệm kinh nghiệm, không cần đến một cái tôi đứng sau.